Kurumsal Yapay Zeka Seçimi: KVKK, Maliyet ve Sözleşme Rehberi
Şirketinize yapay zeka alırken sorulması gereken sorular: veri nerede işleniyor, model eğitiminde kullanılıyor mu, kaç koltuktan sonra pazarlık payı doğuyor?
Yapay Zeka Fiyatları · Son güncelleme
Yanlış soruyla başlamayın
Kurumsal yapay zeka alımlarında en sık yapılan hata, işe "hangi model daha akıllı" sorusuyla başlamak. Model kalitesi hızla eşitleniyor; asıl ayrışma veri yönetişimi, entegrasyon ve toplam sahip olma maliyetinde ortaya çıkıyor.
Doğru sıra şu:
- Hangi veriyle çalışacağız?
- Bu veri hukuken nereye gidebilir?
- Mevcut sistemlerimize nasıl bağlanacak?
- Toplam maliyet ne, kim kullanacak?
- En son: hangi model?
1. KVKK: yurt dışına veri aktarımı
Yapay zeka sağlayıcılarının hemen hepsi veriyi Türkiye dışında işler. Bu, KVKK m.9 kapsamında yurt dışına veri aktarımıdır ve bir hukuki dayanak gerektirir.
2024 değişikliğinden sonra kullanılabilecek dayanaklar:
- Standart sözleşme (Kurul'a bildirim yükümlülüğüyle)
- Bağlayıcı şirket kuralları
- Taahhütname (Kurul izniyle)
- İstisnai hallerde açık rıza
Açık rızaya dayanmak pratikte kırılgandır: çalışan rızası "özgür irade" tartışması doğurur, müşteri rızası her an geri çekilebilir. Kurumsal kullanımda standart sözleşme yolu daha sağlamdır.
Yapılacaklar:
- Aydınlatma metninizi yapay zeka kullanımını kapsayacak şekilde güncelleyin.
- Sağlayıcıyla veri işleyen sözleşmesi imzalayın.
- VERBİS kaydınızda aktarım bilgisini güncelleyin.
- Hangi veri türlerinin yapay zekaya girilemeyeceğini yazılı politikayla belirleyin (özel nitelikli kişisel veri, sağlık verisi, ticari sır).
2. "Verilerim model eğitiminde kullanılıyor mu?"
Bu sorunun cevabı plan türüne göre değişir:
| Plan türü | Tipik durum |
|---|---|
| Ücretsiz | Eğitimde kullanılabilir |
| Bireysel ücretli | Genelde varsayılan kapalı, ayardan değiştirilebilir |
| Team / Business | Eğitimde kullanılmaz |
| Enterprise | Sözleşmeyle garanti altında, veri saklama süresi de ayarlanabilir |
Kritik nokta: Çalışanlarınız kurumsal lisans olmadan kendi bireysel hesaplarıyla şirket verisi giriyorsa, kurumsal sözleşmenizin hiçbir hükmü sizi korumaz. Bu "gölge yapay zeka" (shadow AI) sorunu, bugün kurumsal veri sızıntılarının en yaygın nedenlerinden biri.
Çözüm yasak koymak değil — yasaklanan araç gizlice kullanılır. Kurumsal lisansı kolay erişilebilir kılmak ve neyin girilebileceğini net anlatmak daha etkili.
3. Gerçek maliyet: koltuk fiyatı yanıltıcıdır
Listelenen kullanıcı başı fiyat toplam maliyetin sadece bir kısmı. Bütçelerken ekleyin:
- Ön koşul lisanslar: Bazı ürünler mevcut bir kurumsal aboneliğin üzerine eklenir; alt lisans maliyeti ayrıca gelir.
- Entegrasyon ve danışmanlık: İlk kurulum, veri kaynağı bağlama, izin modeli tasarımı.
- Eğitim: Kullanılmayan lisans en pahalı lisanstır. Kurum içi eğitim ve şampiyon kullanıcı programı bütçeleyin.
- Yönetişim: Politika yazımı, hukuk görüşü, denetim.
- Kur riski: Dolar bazlı sözleşmelerde yıllık bütçeye %10-15 pay ekleyin.
Deneyimli alımcılar, ilk yıl toplam maliyetini lisans bedelinin 1,4-1,7 katı olarak planlıyor.
4. Kaç koltuktan sonra pazarlık payı doğar?
Gözlenen eşikler:
- 1-20 koltuk: Liste fiyatı. Pazarlık payı yok.
- 20-100 koltuk: Yıllık taahhütle %10-20 indirim mümkün.
- 100-500 koltuk: Ciddi pazarlık alanı. Ücretsiz pilot, eğitim paketi, ek özellik talep edin.
- 500+ koltuk: Özel fiyatlandırma, adanmış destek, sözleşme özelleştirmesi.
Pazarlıkta fiyattan çok koşulları iyileştirmeye çalışın: veri saklama süresi, çıkış hakkı (exit), fiyat artış tavanı, SLA cezaları.
5. Sözleşmede mutlaka arayın
- Veri saklama süresi ve silme taahhüdü (sıfır gün seçeneği var mı?)
- Alt işleyen listesi ve değişiklik bildirimi
- Fiyat artış tavanı (yenilemede sınırsız zam yapılamasın)
- Çıkış hakkı: verinizi makine okunabilir formatta geri alabilme
- Denetim hakkı veya bağımsız denetim raporu paylaşımı (SOC 2 Type II)
- Sorumluluk sınırı: veri ihlalinde tazminat tavanı
6. Pilot nasıl yürütülür?
Üç aylık, ölçülebilir bir pilot tasarlayın:
- Kapsam: 15-25 kişilik tek bir ekip, net bir iş süreci.
- Ölçüt: "Verimlilik arttı" değil; "teklif hazırlama süresi 4 saatten 1,5 saate indi" gibi sayısal hedef.
- Karşılaştırma: Mümkünse iki sağlayıcıyı paralel deneyin.
- Çıkış kriteri: Hangi sonuçta yaygınlaştırırız, hangi sonuçta vazgeçeriz — baştan yazın.
Özet karar tablosu
| Öncelik | Uygun profil |
|---|---|
| Office/Teams ile derin entegrasyon | Microsoft ekosistemi |
| Google Workspace kullanıyoruz | Google kurumsal planları |
| Yazılım geliştirme ağırlıklı | Kod asistanı + kurumsal sohbet ikilisi |
| Veri kesinlikle yurt dışına çıkamaz | Kendi altyapınızda açık ağırlıklı model |
| Araştırma ve rekabet analizi | Kaynak gösteren arama tabanlı araçlar |
Son söz
Kurumsal yapay zeka alımında en pahalı hata yanlış modeli seçmek değil, kimsenin kullanmadığı bir lisansa yıllık ödeme yapmak. Küçük başlayın, ölçün, kanıt üretin, sonra yaygınlaştırın.
